Germanizmy w języku polskim

Zaciekawił Cię temat germanizmów w języku polskim? Chcesz poznać ich jak najwięcej? Zastanawiasz się czy w ogóle znasz jakieś? Jeśli interesujesz się zapożyczeniami z języka niemieckiego, jesteś w dobrym miejscu! Opowiemy o ich historii, pokażemy kilka głównych okresów tak zwanych pożyczek językowych, ale i przedstawimy konkretne przykłady. Wierzymy w to, że budowanie i zwiększanie świadomości na temat polszczyzny i języka obcego, tu niemieckiego, pozwoli Ci lepiej zrozumieć nie tylko własny język, ale i przyspieszy proces nauki niemieckiego. Poza tym wiele ciekawostek i informacji związanych ze słownictwem, zapożyczeniami z języka niemieckiego i zapożyczeniami w języku polskim; sprawi, że inaczej spojrzysz na sam język. Saveli Grinberg powiedział kiedyś, że „język zna о ludziach dużo więcej a niż ludzie wiedzą o sobie… nie my mówimy w języku, a język mówi nami”. Karol Wielki zaś był zdania, że „znać inny język to jak posiadać drugą duszę”. Oliver Wendell Holmes stwierdził z kolei, iż „język jest krwią duszy, w której myśli mają swe źródło, i do której dążą”. Jeśli dziś chcesz zgłębić temat „germanizm w języku polskim”, koniecznie przeczytaj ten artykuł!

 

Germanizmy w języku polskim: Czym są zapożyczenia językowe?

 

Interesuje Cię temat germanizmów w języku polskim? Najpierw chciałbyś jednak wiedzieć, czym są zapożyczenia językowe? Zastanawiasz się nad tym czy można je jakoś podzielić, na przykład na grupy czy rodzaje? Spójrzmy do Słownika Poprawnej Polszczyzny PWN. Znajduje się tam prosta definicja terminu „zapożyczenia„, która sprawi, że pojęcie to będzie dla Ciebie bardzo jasne. Czym więc jest „zapożyczenie”? „To obce w strukturze danego języka wyrazy, zwroty, typy derywatów, formy fleksyjne, konstrukcje składniowe, związki frazeologiczne”.

 

W temacie zapożyczeń językowych warto dodać jeszcze, że standardowo klasyfikuje się je według trzech kryteriów. Jakich? Z czym one są związane? Mowa tu o kryterium zapożyczenia, pochodzenia oraz stopnia przyswojenia. Chcesz poznać ich przykłady, aby lepiej zrozumieć, na czym każde z nich polega i czym się charakteryzuje? Oto kilka informacji, które mogą Cię zaciekawić.

Na https://www.tlumaczenieniemieckiego.pl możesz znaleźć Top10 ciekawostek o Niemczech, o których powinieneś wiedzieć!

 

Podział zapożyczeń według kryterium zapożyczenia:

 

  • Zapożyczenia właściwe – tu wyraz z języka obcego polszczyzna przejęła wraz z jego znaczeniem. Czasem spotkasz się z tym, że uproszczono tu wymowę i pisownię. Przykładem jest słowo „burmistrz”.
  • Zapożyczenia strukturalne, czyli tak zwane kalki językowe. Jak nie trudno się domyślić, polegają one na tym, że dokładnie oddają obcą konstrukcję językową, a także są bardzo wiernymi tłumaczeniami części składowych. Na przykład „szukać za czymś” od „nach etwas suchen”.
  • Zapożyczenia semantyczne – tu polski przejmuje tylko znaczenie, które jest uzupełnieniem znaczenia, które znasz.
  • Zapożyczenia sztuczne – wyraz polski utworzono z obcych morfemów – leksykalnych oraz słowotwórczych.

 

Podział zapożyczeń według kryterium stopnia przyswojenia:

 

  • Cytaty znane również jako tak zwane wtręty – są to wyrazy oraz zwroty, którymi posługujemy w oryginalnej, czyli obcej, formie. Ich przykładami są: „ersatz”, „zusammen”.
  • Zapożyczenia częściowo przyswajane – są to takie wyrazy obce, które mają uproszczoną zarówno wymowę, jak i pisownię, ale nieodmienne.
  • Zapożyczenia całkowite – są to takie wyrazy, które zostały przejęte z języka obcego, ale przystosowano je do polskiej pisowni, wymowy oraz odmiany. Wśród nich wymienić można np.: „bursztyn”, „majster” czy „landszaft”.

 

Podział zapożyczeń według kryterium pochodzenia:

 

  • Są to zapożyczenia, które wyodrębnia się na podstawie języka źródła.
  • Wśród nich są na przykład: anglicyzmy, białorutenizmy, bohemizmy, galicyzmy, hungaryzmy, italianizmy, latynizmy, rusycyzmy, turcyzmy, ukrainizmy czy oczywiście germanizmy.
  • Wyodrębnia się tu także tak zwane internacjonalizmy. Co to jest? Jakie są ich najbardziej znane przykłady? Tym terminem określa się wyrazy międzynarodowe, czyli takie, które możesz spotkać w wielu różnych językach. Choć różnią się formą, zawsze wiążą się z tą samą treścią. Jako ciekawostkę możemy dodać, że pierwotnie uważano za nie wyłącznie wyrazy mające pochodzenie grecko-łacińskie. To, co dla nich jest charakterystyczne, to, to, że często były sztucznie tworzone w czasach nowożytnych. Należą do nich np.: „analiza”, „kakao”, „metr”, „chemia”, „perfumy”, „polityka”, „telewizja”, „totalitaryzm” czy „radio”.
  • Germanizmy, czyli zapożyczenia niemieckie, to np. „burmistrz”, „dederon”, „kindersztuba”, „kombi”, „wihajster” czy „rynsztok”.

 

Zapożyczenia z niemieckiego

 

Wiele razy obił Ci się o uszy termin „germanizm”? Chcesz rozłożyć na części pierwsze temat: germanizm w języku polskim? Niezależnie od tego czy chcesz je poznać, aby być bardziej świadomym użytkownikiem języka polskiego, czy też niemieckiego – każdy powód jest dobry, aby zdobyć wiedzę. W Talmudzie możemy przeczytać: „biedny jest ten, kto nie ma wiedzy”. Z kolei Isaac Asimov napisał: „chociaż wiedza stwarza problemy, to ignorancja ich nie rozwiąże”. Z kolei Paulo Coelho stwierdził: „droga wiedzy stoi otworem przed wszystkimi ludźmi, przed każdym zwykłym człowiekiem”. Dobrze wiedzieć, ale jakże miło i przyjemnie mieć świadomość pochodzenia słów. Zresztą często poznawanie zapożyczeń i ich historii to przygoda, która dostarczy wielu wrażeń, wzbogaci o wiele informacji i ciekawostek.

 

Specjalnie z myślą o Tobie i każdej osobie, która chce dotrzeć do wyrazów, słów, zwrotów zapożyczonych z niemieckiego przygotowaliśmy trochę informacji. Pozwolą Ci one uporządkować wiedzę, a także być może być początkiem dalszych i głębszych poszukiwań.

 

  • Germanizm to zapożyczenie z języka niemieckiego.
  • Termin „germanizm” pochodzi od łacińskiej nazwy Niemiec, która brzmi „Germania”.
  • Słownik Poprawnej Polszczyzny PWN podaje, że „zaznaczyły się one bardzo wyraźnie już w polszczyźnie trzynastowiecznej, ponownie nasiliły się w wieku XIX oraz po pierwszej wojnie światowej”.
  • Może mieć postać wyrazu, zwrotu, konstrukcji składniowej zapożyczonej z języka niemieckiego.
  • Germanizm może mieć postać: leksykalną, frazeologiczną lub składniową.
  • XIII – XVI wiek to okres, kiedy zapożyczenia z języka niemieckiego najsilniej przeniknęły do polszczyzny. Miało to związek z czasem, kiedy na prawie magdeburskim zakładano nowe miasta i nadawano miastom oficjalne statusy prawne. Kto choć trochę pamięta lekcje historii ze szkoły powinien przypomnieć sobie, że większość z nich miała związek ze słownictwem dotyczącym miasta, prawa czy tematu, jakim jest budownictwo. To właśnie wtedy zapożyczono takie słowa jak „ratusz” od niemieckiego „Rathaus”, „gmina” od niemieckiego „”Gemeinde” czy „wójt” od niemieckiego „Vogt”.
  • Należy podkreślić, że termin „germanizm” w dwóch znaczeniach. Pierwsze z nich mówi o zbędnym zapożyczeniu niemieckim, które związane jest z historyczną koniecznością obrony przed procesem znanym jako germanizacja. Drugi ma znaczenie neutralne i odnosi się do informacji etymologicznej.
  • Zapożyczanie najbardziej widoczne jest na ziemiach, które historycznie miały bliższy kontakt z Niemcami. Jako ciekawostkę dodamy, że spolszczone germanizmy stanowią ok. 30% gwary poznańskiej.
  • Do dziś dnia mieszkańcy Pomorza Gdańskiego i Poznańskiego posługują się spolszczonymi germanizmami.
  • Ze względu na historię liczne zapożyczenia z niemieckiego znajdują się w gwarze śląskiej.
  • Aż 5% etnolektu kaszubskiego stanowią pożyczki z niemieckiego.
  • Gwara mazurska z kolei odzwierciedla pozostałości po kolonizacji średniowiecznej. Na przykład „bukiet” pochodzi od „Rökelke”.
  • Przeniknął do gwar miejskich Poznania, Łodzi i Bydgoszczy.

 

Ciekawi Cię to? Znasz inne ważne lub ciekawe informacje dotyczące germanizmów? Po prostu podziel się nimi z nami i innymi czytelnikami. Bo jak mawiał Erich Fromm „nie jest bogatym ten, kto dużo ma, lecz ten, kto dużo daje”. Jak powiedział Paulo Coelho: „ile dasz, tyle otrzymasz, czasem z najbardziej niespodziewanej strony”. Przypomnij sobie też słowa, które wypowiedziała Maya Angelou, a które brzmią: „kiedy się czegoś nauczysz – nauczaj. Kiedy coś otrzymasz – dawaj”.

Chcąc kształcić warsztat języka niemieckiego powinniśmy zapoznać się z zasadami, które wymieniono w jednym z artykułów dostępnych na  http://atlumaczenia.pl/.

 

Germanizmy w języku polskim

 

Germanizm to temat, który chcesz teraz dogłębnie poznać? Interesuje Cię poznanie słów, wyrazów i zwrotów, które ukazują wpływ języka niemieckiego na język polski? Chcesz sprawdzić czy zapożyczenia z języka niemieckiego rzeczywiście funkcjonują w polskim? Zapożyczania z języka niemieckiego dostrzeże każdy, kto ma wiedzę historyczną, a także każda osoba, która uczyła się niemieckiego. Z myślą o Tobie stworzyliśmy listę słów pochodzenia niemieckiego. Zapożyczenia związane są z różnymi okresami, np. zaborów; ale i grupami tematów.

 

Zapożyczenia z niemieckiego w języku polskim:

 

  • Podobno tylko specjalista językowy potrafi dziś powiedzieć, że do niemieckich zapożyczeń należą takie słowa jak np.: „blacha”, „cegła”, „rynek”, „dach” czy „sołtys”. A Ty zdawałeś sobie sprawę, że to germanizmy?
  • Od zachodnich sąsiadów pochodzą również zapożyczenia typu: „bruderszaft”, bumelant”, knajpa”, „kindersztuba”, kinderbal”, ale i „kurort”, „majstersztyk”, „mufka”, „obcas” czy „weksel”.
  • Germanizm to również słowo „mandat”. Wiedziałeś?
  • Jak wyglądał późniejszy okres zapożyczania z języka niemieckiego? Powojenna polszczyzna była dość oporna w zapożyczaniu słów z języka naszych sąsiadów. Mimo to do polszczyzny przeniknęły słowa typu: „dederon”, „flausz”, „kombi”, „makler” czy doskonale też znane przez każdego z nas słowo „müsli”.
  • Koniec XIX wieku był to okres germanizacji, ale język polski opierał się pożyczkom językowym. Z tego czasu pochodzą kalki językowe, np. „czasopismo” – „Zeitschrift”, „dworzec kolejowy” – „Bahnhof”, „duszpasterz” – „Seelsorger”, „przedstawienie” /”wyobrażenie” – „Vorstellung” czy „światopogląd” – „Weltanschuung”.
  • Koniec XIX wieku to także przeniknięcie do polszczyzny kalk frazeologizmów typu: „do luftu”, „wyciągać wniosek” czy „jako taki”.
  • Koniec XIX wieku wiąże się także z wejściem do języka polskiego kalk składniowych i frazeologicznych. Ich przykłady to np.: „być w posiadaniu” – „von Besitze sein” (poprawnie powinno być „mieć”, „posiadać”), „od przypadku do przypadku” – „von Fall zu Fall” (poprawnie powinno być „od czasu do czasu” lub „nieregularnie”), „tu leży pies pogrzebany” – „da liegt der Hund begraben” (poprawna forma to „o to właśnie chodzi”).
  • Znane pożyczki językowe z języka niemieckiego to także „lamus” od „Lehmhaus”, „jarmark” od „Jahrmarkt”, „szyld” od „Schild”, „grunt” od „grund”, „rynsztok” od „Rinnstein”, „szpital” od „Spital”, „rycerz” od „Ritter”, „fałsz” od „falsch”, „fach” od „fach”, „klej” od „Kleber” czy „pędzel” od „Pinsel”.
  • Słowo „barwa” pochodzi od staroniemieckiego „barve”.
  • Znanych jest wiele zapożyczeń frazeologicznych. Wśród nich wymienić można chociażby: „znajdować się” – „sich befinden”, „w pierwszym rzędzie” – „in erster Reihe”, „nie być w stanie” – „nicht im Stande sein”, „mieć coś w tyle głowy” – „etwas im Hinterkopf haben” czy „usiąść się” – „sich setzen”.

 

Oczywiście słów zapożyczonych z niemieckiego jest więcej. Wystarczy jeszcze wymienić „kicz” od „kitch”, „rachunek” od „Rechnung”, „rentgnen” od „Röntgen” czy „komin” od „Kamin”. Znasz inne germanizmy? Podziel się z nami! Bo jak mawia Bryant McGill „dawanie jest uniwersalnym kluczem do sukcesu – we wszystkich aspektach ludzkiego życia”.

 

Wpływ języka polskiego na proces nauki języka obcego

 

Jaki jest wpływ języka polskiego na proces nauki języka obcego? Czy znajomość zapożyczeń ma jakiekolwiek przełożenie na naukę języka niemieckiego lub innego języka obcego? Czy zwiększanie swojej wiedzy dotyczącej germanizmów wpłynie w jakimś stopniu na swobodniejsze posługiwanie się niemieckim?

 

Ludwig Wittgenstein mawiał, że „gra­nice mo­jego języ­ka są gra­nica­mi mo­jego świata”. Z kolei Geoffrey Willans podkreślał, iż „nigdy w pełni nie zrozumiesz jednego języka, dopóki nie zrozumiesz co najmniej dwóch”. Federico Fellini był zaś zdania, iż „inny język to inna wizja życia”. Trudno nie zgodzić się z tymi znanymi słowami, równie znanych osób. Tym bardziej jeśli jesteś osobą, która zna języki obce, uczy się języków obcych lub właśnie zgłębia meandry niemieckiego.

 

Jeśli więc spojrzysz na naukę języków obcych – języków słowiańskich, ale nie tylko – świadomość języka ojczystego sprawia, że łatwiej i szybciej pojmiesz inne języki, pokonasz bariery językowe i sprawniej opanujesz mówienie, pisanie i czytanie. Nie rozumiejąc, jak funkcjonuje polski, trudno będzie Ci przejść do zgłębiania słownictwa i zrozumienia gramatyki np. niemieckiego. Jeśli dobrze przyjrzysz się tematowi germanizmów i tego, ile z nich używamy, a także gdzie; od razu zrozumiesz, że najbardziej przeniknęły na ziemiach wchodzących do zaboru niemieckiego. Ucząc się gramatyki języka polskiego uświadomisz sobie, że pełne jest zapożyczeń językowych – słów, zwrotów, wyrażeń, kalek językowych – przejrzyj Wielki Słownik Języka Polskiego, a z odrobiną wiedzy uzmysłowisz sobie, że wcale nie tak trudno o słowa zapożyczone z niemieckiego.

 

Collier powiedział, że „sukces jest sumą małych wysiłków powtarzanych dzień po dniu”. Te słowa, to żadne odkrycie Ameryki, ale coś, o czym często zapominamy. Szukamy tajemnych receptur czy technik nauki języków obcych, które w jakiś niepojęty i nadzwyczajny sposób pomogą nam sprawnie opanować język obcy, a tracimy z oczu to, co najważniejsze. Jeśli nie jesteś poliglotą lub osobą z niezwykłym darem do nauki języków obcych, nie nauczysz się w miesiąc niemieckiego, angielskiego czy chińskiego. Liczy się regularność. Stały i codzienny kontakt z niemieckim. To klucz i najważniejsza zasada. Oprócz tego warto wziąć sobie do serca to, aby zanurzać się w języku, otaczać się nim i dosłownie nim żyć. Zobacz, ile da Ci samo oglądanie filmów i seriali po niemiecku bez lektora czy dubbingu. Sprawdź, jak korzystnie działa słuchanie niemieckiej muzyki czy przeglądanie prasy lub kolorowych magazynów. Dlaczego to tak ważne – wtedy zaczną zanikać granice i bariery językowe, wszystko będzie dla Ciebie bardziej naturalne i łatwiejsze do przyswojenia. A czy nie o to chodzi?

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat języka niemieckiego oraz tłumaczeń? Koniecznie zajrzyj na https://plaintext.pl/.

Share

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge

Wykorzystujemy pliki cookies do prawidłowego działania strony, aby oferować funkcje społecznościowe, analizować ruch i prowadzić działania marketingowe. Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.
Czy zgadzasz się na wykorzystywanie plików cookies? Ok